Kształtowanie zasad moralnych

Istotny jest wpływ ojca na różne postacie zachowania się moralnego i społecznego dziecka. Moralność w potocznym rozumieniu tego słowa jest to rozwój wrażliwości na sprawy innych ludzi, poczucie potrzeby czynienia dobrze, a przede wszystkim silna wewnętrzna chęć doskonalenia się. Wiele badań nad aspektami postaw moralnych wskazuje na potrzebę występowania we wczesnym okresie rozwoju dziecka osoby, która spełniłaby rolę pośrednika pomiędzy obcym mu światem zewnętrznym a tym pełnym ciepła i harmonii małym, intymnym światem, jaki stworzyć potrafiła uprzednio matka. Świadczy to ewidentnie o tym, że ojciec ma do spełnienia w rozwoju społeczno-moralnym dziecka specyficzną rolę, która w żadnym przypadku, nie polega na zastąpieniu matki, lecz na dostarczeniu takich bodźców w zakresie omawianego rozwoju, których dziecko, od matki otrzymać nie może.

Identyfikacja z ojcem u chłopców wpływa na właściwe uwewnętrznienie się norm moralnych i poczucie winy przy naruszeniu tychże norm. Najbardziej korzystną, dla ukształtowania się u dziecka emocjonalnych składników wartościowania moralnego, jest łagodna postawa wychowawcza ojca połączona z okazywaną przez niego czułością. Stosowanie przez ojca siły (tj. kary fizycznej, przymusu fizycznego) zarówno u chłopców, jak i dziewcząt powoduje powierzchowne jedynie przyswojenie norm moralnych , co przejawia się brakiem jakiegokolwiek poczucia winy przy ich naruszeniu a także brakiem gotowości do rozumienia innego człowieka. Dostrzec można negatywny wpływ nieobecności ojca na rozwój uczuć moralnych dzieci. Chłopcy wychowywani bez udziału ojców przejawiają w mniejszym stopniu poczucie winy po naruszeniu różnego rodzaju norm, są ponadto mniej skłonni (w porównaniu z chłopcami wychowywanymi w rodzinach pełnych) do akceptowania upomnień.