Ojciec stanowi autorytet rozumu i wzorzec w kształtowaniu postaw

Rola ojca w rodzinie polega przede wszystkim na utrzymaniu autorytetu rodzicielskiego (ale nie można jej sprowadzać jedynie do tego wymiaru!). Autorytet ojca zależy od jego postawy i zaangażowania w rolę wychowawczą. Ojciec staje się autorytetem wtedy, kiedy jest obecny i kiedy jest wzorem. Jest bowiem faktem psychologicznie udowodnionym, iż obecność ojca ma decydujący wpływ na powstawanie i kształtowanie postaw u dziecka. Warto podkreślić, że nie wystarczy sama obecność ojca w rodzinie, aby wystąpiły psychologiczne mechanizmy warunkujące proces dojrzewania społecznego dziecka. Aby ojciec mógł pozytywnie wpłynąć na rozwój społeczny dziecka, musi aktywnie uczestniczyć w procesie jego wychowania. Powinien więc z jednej strony, przez zainteresowanie się dzieckiem wzbudzić jego uczucie przywiązania do swojej osoby i stąd płynącą chęć naśladowania siebie, a z drugiej strony konsekwentnie przestrzegać reprezentowanych i głoszonych przez siebie postaw. Skuteczność bowiem właściwego oddziaływania ojca zależy od tego, czy będzie on sam reprezentował pozytywne wartości społeczne.

Identyfikacja dziecka z ojcem (bez względu na płeć tego dziecka) stanowi czynnik współtowarzyszący wyższym formom uspołecznienia dziecka. Podczas gdy silne przywiązanie do matki jest często szczególnie u chłopców związane z licznymi niedostatkami w zakresie prawidłowego przystosowania się do wielu ról społecznych. Miłość macierzyńska oraz związek emocjonalny dziecka z matką mają podstawowe znaczenie dla inicjacji rozwoju społecznego tegoż dziecka. Do tego jednak, aby dziecko dalej się rozwijało, potrzebna jest identyfikacja z ojcem, gdyż tylko w ten sposób dziecko osiągnąć może kolejny, wyższy etap rozwoju społecznego i moralnego.

Z wielu badań nad podobieństwem pomiędzy zachowaniem się ojca i dziecka wynika, że Cechą szczególnie często przejmowaną od ojców są przekonania polityczne i sposoby politycznego zachowania się. Od ojców dzieci przejmują także stosunek do pracy i ocenę poszczególnych zawodów(identyfikacja z ojcem przyjmować może postać wyboru tego samego zawodu), matki zaś wywierają na nie większy wpływ w zakresie stosunku do religii (choć ich trwałość w dużej mierze zależy od reprezentowanej postawy ojca), reakcji wobec innych osób, na choroby itp. Oddziaływanie ojca jest znaczne również w zakresie kształtowania się postaw politycznych dziecka. Ojciec bowiem służy dziecku jako pierwszy model i wzorzec wszelkich przedstawicieli i władz politycznych i administracyjnych, gdyż ojciec spełnia funkcje instrumentalnego przywódcy rodziny.